Ostateczny koszt usługi druku 3D jest wypadkową wielu zmiennych, z których najważniejsze to rodzaj wybranej technologii, objętość zużytego materiału oraz czas pracy maszyny niezbędny do ukończenia procesu.
Wiele osób błędnie zakłada, że cena zależy tylko od wagi elementu, podczas gdy w rzeczywistości kluczową rolę odgrywa stopień skomplikowania geometrii, konieczność zastosowania struktur podporowych oraz późniejsza obróbka wykończeniowa. Profesjonalne drukarnie biorą pod uwagę także amortyzację sprzętu, zużycie energii elektrycznej oraz ryzyko niepowodzenia wydruku przy trudnych materiałach inżynieryjnych. Jeśli planujesz realizację projektu i chcesz poznać konkretne stawki rynkowe obowiązujące w bieżącym roku, sprawdź szczegółowy cennik druku 3D na 2025 rok oraz analizę opłacalności, która pomoże Ci precyzyjnie oszacować budżet Twojego zlecenia.
Technologia wytwarzania a różnice w kosztach realizacji zlecenia
Metoda FDM kontra precyzyjny druk z żywicy SLA i SLS
Wybór technologii druku jest pierwszym i najważniejszym czynnikiem wpływającym na wycenę, ponieważ determinuje on rodzaj maszyny oraz szybkość powstawania modelu. Najpopularniejsza i najtańsza metoda, czyli technologia FDM (Fused Deposition Modeling), polega na warstwowym nakładaniu stopionego tworzywa sztucznego i jest idealna do prototypowania oraz tworzenia części mechanicznych o niższych wymaganiach estetycznych. Z kolei technologie żywiczne, takie jak SLA (Stereolitografia) czy DLP, oferują niesamowitą precyzję i gładkość powierzchni, ale są znacznie droższe ze względu na kosztowne materiały fotopolimerowe oraz skomplikowany proces mycia i utwardzania wydruków. Jeszcze inną kategorią jest przemysłowy druk z proszków poliamidowych (SLS), który pozwala na tworzenie wytrzymałych części bez podpór, jednak wysoka cena maszyn sprawia, że usługa ta jest dedykowana głównie dla zastosowań inżynieryjnych i krótkich serii produkcyjnych. Decydując się na konkretną metodę, musisz zbalansować swoje oczekiwania względem jakości powierzchni z dostępnym budżetem, ponieważ różnice w cenie między FDM a SLA mogą wynosić nawet kilkaset procent.
Rodzaj materiału: Od taniego plastiku po zaawansowane kompozyty
Filamenty PLA i PETG a specjalistyczne tworzywa PEEK i Carbon
Koszt materiału wsadowego to kolejny fundament wyceny, przy czym rozpiętość cenowa filamentów i żywic dostępnych na rynku jest ogromna. Standardowe materiały, takie jak biodegradowalne PLA (polilaktyd) czy wytrzymałe chemicznie PETG, są stosunkowo tanie i łatwe w druku, co przekłada się na atrakcyjną cenę końcową dla klienta indywidualnego. Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy projekt wymaga użycia materiałów technicznych, takich jak wzmocniony włóknem węglowym Nylon (PA12+CF), ognioodporny Poliwęglan (PC) czy ultra-wytrzymały PEEK, używany w przemyśle lotniczym. Te zaawansowane termoplasty nie tylko kosztują kilkukrotnie więcej za kilogram, ale także wymagają specjalistycznych drukarek z podgrzewaną komorą roboczą, co podnosi stawkę godzinową pracy urządzenia. Wybór odpowiedniego materiału powinien być podyktowany realnymi potrzebami wytrzymałościowymi elementu, aby uniknąć niepotrzebnego przepłacania za właściwości, których nie wykorzystasz.
Czas wydruku i stopień skomplikowania geometrii 3D
Wpływ wysokości warstwy i prędkości druku na cenę
W branży druku 3D czas to pieniądz, a każda godzina pracy maszyny jest dokładnie kalkulowana przez wykonawcę zlecenia. Czas potrzebny na wydrukowanie obiektu zależy bezpośrednio od wybranej wysokości warstwy – im cieńsza warstwa (np. 0.1 mm), tym lepsza jakość powierzchni, ale czas druku wydłuża się dwu- lub trzykrotnie w porównaniu do warstwy standardowej (0.2 mm lub 0.3 mm). Skomplikowana geometria modelu, zawierająca liczne przewieszenia i detale, wymusza również wolniejszą pracę głowicy drukującej, aby zachować precyzję wymiarową i uniknąć błędów. Dlatego prosty sześcian wydrukuje się znacznie szybciej i taniej niż bogato zdobiona figurka o tej samej objętości, mimo że zużycie materiału może być zbliżone. Optymalizacja modelu pod kątem druku 3D (Design for Additive Manufacturing) jest kluczem do skrócenia czasu maszyny i obniżenia kosztów.
Struktury podporowe i ich rola w kalkulacji kosztów
Marnowanie materiału i dodatkowa praca przy usuwaniu podpór
Wiele modeli 3D nie może zostać wydrukowanych w powietrzu i wymaga zastosowania specjalnych struktur podporowych (supportów), które podtrzymują wystające elementy podczas procesu osadzania warstw. Generowanie podpór wiąże się z dodatkowym zużyciem materiału, który po zakończeniu druku staje się odpadem, co bezpośrednio zwiększa koszt surowca. Co ważniejsze, usunięcie podpór – zwłaszcza w trudno dostępnych miejscach – wymaga pracy manualnej, a w przypadku skomplikowanych wydruków może zająć pracownikowi nawet kilka godzin. W technologii druku dwugłowicowego stosuje się rozpuszczalne podpory (np. z PVA lub HIPS), które są droższe, ale pozwalają na uzyskanie idealnej powierzchni dolnej bez śladów mechanicznej ingerencji. Projektanci często starają się tak orientować model na stole roboczym, aby zminimalizować ilość potrzebnych podpór i tym samym obniżyć końcową cenę usługi.
Gęstość wypełnienia modelu a zużycie filamentu
Wytrzymałość mechaniczna a oszczędność materiału
Druk 3D daje unikalną możliwość decydowania o tym, co znajduje się wewnątrz przedmiotu – model nie musi być lity w 100%, co pozwala na znaczne oszczędności. Parametr ten nazywamy infillem (wypełnieniem) i jest on wyrażany w procentach; dla większości elementów wizualnych wystarczy zaledwie 10-15% wypełnienia, co drastycznie redukuje wagę i koszt wydruku. Zwiększenie gęstości wypełnienia do 80-100% jest konieczne tylko w przypadku części konstrukcyjnych przenoszących duże obciążenia mechaniczne, jednak wiąże się to z wielokrotnym wzrostem zużycia filamentu i czasu druku. Wykonawcy często oferują różne wzory wypełnienia (np. plaster miodu, gyroid czy kratownica), które oferują różny stosunek wytrzymałości do wagi, pozwalając na optymalizację kosztów bez utraty funkcjonalności elementu. Świadomy wybór stopnia wypełnienia jest jednym z najprostszych sposobów na obniżenie wyceny zlecenia.
Post-processing i obróbka wykończeniowa wydruków
Szlifowanie, malowanie i wygładzanie chemiczne powierzchni
Surowy wydruk 3D, szczególnie w technologii FDM, posiada widoczne warstwy, które nie zawsze są akceptowalne dla klienta końcowego, zwłaszcza w zastosowaniach dekoracyjnych lub prototypach wizualnych. Profesjonalny post-processing obejmuje szereg czynności takich jak szlifowanie papierem ściernym, szpachlowanie ubytków, nakładanie podkładu oraz lakierowanie na wybrany kolor z palety RAL. Coraz popularniejszą metodą jest także wygładzanie chemiczne oparami acetonu (dla ABS) lub innych rozpuszczalników, które stapia zewnętrzną powłokę modelu, nadając jej wygląd elementu z wtryskarki. Każda z tych usług jest pracochłonna i wymaga odpowiednich warunków warsztatowych oraz środków ochrony osobistej, dlatego obróbka wykończeniowa jest często wyceniana oddzielnie i może stanowić nawet połowę całkowitego kosztu zlecenia. Warto zastanowić się, czy element techniczny schowany w obudowie naprawdę wymaga idealnie gładkiej powierzchni.
Koszty przygotowania pliku i usługi projektowania CAD
Naprawa siatki STL i modelowanie 3D od podstaw
Aby drukarka 3D mogła rozpocząć pracę, potrzebuje poprawnego pliku w formacie STL, OBJ lub 3MF, jednak wielu klientów przychodzi jedynie z pomysłem, rysunkiem technicznym lub uszkodzoną częścią fizyczną. W takiej sytuacji konieczne jest wykonanie usługi projektowania 3D lub inżynierii odwrotnej, co jest procesem wycenianym zazwyczaj na podstawie roboczogodzin inżyniera CAD. Nawet jeśli posiadasz gotowy plik pobrany z internetu, może on zawierać błędy w siatce (np. dziury, niepołączone krawędzie), które uniemożliwiają poprawny wydruk i wymagają naprawy w specjalistycznym oprogramowaniu. Profesjonalne biura druku 3D zawsze weryfikują przesłane pliki przed uruchomieniem maszyny, a koszt tej weryfikacji i ewentualnych poprawek jest często wliczony w cenę startową zlecenia (tzw. opłata startowa). Dostarczenie poprawnego, zoptymalizowanego pliku to najlepszy sposób na uniknięcie dodatkowych opłat projektowych.
Wielkość zamówienia: Druk jednostkowy a serie produkcyjne
Skalowanie produkcji i opłacalność farm druku 3D
Ekonomia skali działa w druku 3D nieco inaczej niż w tradycyjnym przemyśle, ale wielkość zamówienia wciąż ma istotny wpływ na cenę jednostkową elementu. Przy zamówieniu pojedynczej sztuki (prototypu), koszt musi pokryć cały proces przygotowania maszyny, wymianę materiału, rozgrzanie stołu i obsługę logistyczną, co sprawia, że cena jednostkowa jest relatywnie wysoka. W przypadku zamówienia małoseryjnego (np. 50-100 sztuk), wykonawca może rozłożyć wiele modeli na jednym stole roboczym lub wykorzystać tzw. farmy drukarek 3D, co pozwala na optymalizację procesu i obniżenie marży na pojedynczym elemencie. Stała współpraca z jedną drukarnią i zlecanie powtarzalnych partii produkcyjnych często otwiera drogę do negocjacji cenowych i uzyskania korzystnych rabatów, które nie są dostępne przy jednorazowych, drobnych zleceniach. Druk 3D jest idealnym rozwiązaniem pomostowym między prototypem a drogą formą wtryskową.